İçeriğe geç
Blog

Muhabbet Kuşunda Göz Akıntısı ve Göz Hastalıkları

Yazar Yayın: 6 dk okuma

Mavi beyaz muhabbet kuşunun yakın çekim portresi

Muhabbet kuşunda göz akıntısı, şişlik ya da gözün uzun süre kapalı kalması sıradan bir tahriş sayılmaz. Bu işaretlerden biri varsa kuşun en kısa sürede kuş bilen bir veterinere gösterilmesi gerekir.

Göz belirtisi bazen yalnızca gözle ilgili değildir. Sinüs enfeksiyonu, beslenme eksikliği, yaralanma ya da bulaşıcı bir hastalık aynı görüntüyü verebilir.

Aşağıda olası nedenleri, acil işaretleri, veterinere gidene kadar yapabileceklerinizi ve evde yapılmaması gerekenleri bulabilirsiniz.

Göz belirtisi neden ciddiye alınmalı?

Kuşlar avcıların dikkatini çekmemek için hastalığı gizler. Gözle görülür belirti ortaya çıktığında kuş günlerdir ya da haftalardır hasta olabilir. Bu yüzden "biraz sulanıyor, geçer" diye beklemek riskli bir tercihtir.

Bir ya da iki gözde şişlik, kızarıklık, akıntı, aşırı göz kırpma veya gözün uzun süre kapalı tutulması ciddi belirti sayılır. Tedavi edilmeyen konjonktivit kalıcı göz hasarına ve körlüğe kadar gidebilir.

Göz akıntısının olası nedenleri

Tek bir neden yoktur. Aşağıdaki başlıklar en sık sayılan olasılıklardır:

  • Konjonktivit: Bakteri, virüs, mantar, parazit, travma ya da A vitamini eksikliği ile ortaya çıkabilir.
  • Sinüzit: Göz altındaki sinüslerin iltihabı göz akıntısına ve göz altında şişliğe yol açabilir.
  • A vitamini eksikliği: Göz ve sinüs çevresinde şişlik, burun akıntısı ve hapşırma yapabilir.
  • Yaralanma ve tahriş: Tohum kabuğu, tüy gibi yabancı cisimler ve kornea çizikleri gözü tahriş eder.
  • Bulaşıcı hastalıklar: Klamidiyoz (psittakoz) ve mikoplazmoz göz belirtisiyle başlayabilir.
  • Akar: Knemidokoptik uyuz göz çevresinde, gagada ya da ceresinde petek görünümlü kabuklara neden olabilir.

Göz çevresi şişliğini tek başına sinüzite bağlayan kaynaklar da var; ancak veteriner kaynakları yaralanma, tümör, A vitamini eksikliği ve çeşitli enfeksiyonları da sayar. Yani görüntüye bakarak kesin tanı koymak mümkün değildir.

Konjonktivit nasıl görünür?

Konjonktivitte akıntı beyaz ya da açık kahverengi, koyu kıvamlı olabilir ve göz çevresinde kabuklanabilir. Göz çevresindeki tüyler dökülebilir ya da birbirine yapışabilir. Kuş gözünü ovalayabilir veya kaşıyabilir.

Akıntının rengi ve kıvamı tek başına nedeni göstermez. Konjonktivit yalnızca gözle sınırlı kalabileceği gibi daha geniş bir solunum yolu enfeksiyonunun parçası da olabilir. Bu yüzden veteriner genellikle gözün yanında burun ve solunumu da değerlendirir.

Sinüzit ve solunum enfeksiyonu bağlantısı

Göz ve sinüs enfeksiyonları sık sık birlikte görülür. Hapşırma, burun akıntısı ve göz altında şişlik bu tabloya eşlik edebilir. Güçlü dumanlar, yetersiz havalandırma, kuru hava ve A vitamini eksikliği sinüzitle ilişkilendirilen etkenlerdir.

Solunum hastalığı olan bazı kuşlarda gözler sulanır. Hafif etkilenen kuşlar ise belirgin solunum belirtisi göstermeden tüylerini kabartabilir, tüneğe çıkmayabilir ve gözlerini kapalı tutabilir. Veteriner göz ya da burun akıntısı varsa sinüsten örnek almayı veya burun yıkaması yapmayı seçebilir.

A vitamini eksikliği

Ağırlıklı olarak tohum ve kuruyemişle beslenen kuşlar bu eksiklik için yüksek risk altındadır, çünkü bu besinlerde A vitamini azdır. Eksiklikte ağız, göz ve sinüslerde beyaz yapışkan alanlar oluşabilir ve bunlar enfekte olup apseye dönüşebilir.

Apse sinüslere açılan koanayı tıkarsa yoğun burun akıntısı ve gözlerde şişlik görülür. Soluk borusunun girişini tıkarsa solunum güçlüğü ve boğulma tehlikesi doğar. Bu nedenle tekrarlayan ya da tedaviye dirençli göz ve sinüs sorunlarında beslenme mutlaka sorgulanır.

Çözüm rastgele takviye vermek değildir. Yüksek miktarda A vitamini üreme sorunlarına, kemik şekil bozukluklarına ve karaciğer hastalığına yol açabilir. Pelet yemden beslenmesinin yüzde 75–80'ini alan bir muhabbet kuşu genellikle ek vitamine ihtiyaç duymaz. Takviye yalnızca kuş bilen veterinerin yönlendirmesiyle verilmelidir.

Yaralanma ve çevresel tahriş

Kafeste gece paniği, korkuyla çırpınma ya da başka bir kuşun saldırısı göz yaralanmasına neden olabilir. Parfüm ve temizlik ürünlerinden havaya yayılan maddeler de gözü tahriş eder. Kafesin bulunduğu odada bu tür kokulardan kaçınmak işe yarar.

Başka bir hayvan saldırısından sonra kuş normal görünse de hemen veteriner yardımı alınmalıdır. Kedi ısırığı özellikle tehlikelidir. Göz küresi yuvasından çıkmışsa ya da göz küresinde ağır travma varsa acil hayvan hastanesine gidilir.

Bulaşıcı hastalıklar ve insan sağlığı

Psittakoz etkeni hasta kuşlardan olduğu kadar belirti göstermeyen taşıyıcı kuşlardan da dışkı ve solunum salgılarıyla yayılır. Muhabbet kuşunda belirtisiz taşıyıcılıktan göz ya da burun akıntısı ve solunum güçlüğüyle seyreden ağır tabloya kadar değişen görünümler olabilir. Kuşlarda tedavi genellikle veterinerin yürüttüğü 6 haftalık bir antibiyotik kürü ve takip testlerinden oluşur.

İnsanlara bulaşma çoğunlukla kurumuş dışkı ve salgılardan havaya karışan tozun solunmasıyla olur. İnsanda belirtiler genellikle maruziyetten 5–14 gün sonra başlar. Kuşla temastan sonra hastalanan kişi doktoruna bu teması söylemelidir.

Korunmak için kafes ve kapları her gün temizleyin, yüzeyleri silmeden önce ıslatın, kuru süpürmeden ve elektrikli süpürgeden kaçının, kuşa ya da kafes eşyasına dokunduktan sonra elleri sabunla yıkayın.

Hemen veterinere gitmeniz gereken işaretler

Göz belirtisine aşağıdakilerden biri eşlik ediyorsa gecikmeyin:

  • Hapşırma, öksürük ya da solunum güçlüğü
  • Dinlenirken gagayı açarak soluma
  • Her nefeste kuyruğun aşağı yukarı hareket etmesi
  • İştahsızlık, halsizlik ya da tepkisizlik
  • Tüneğe çıkamayıp kafes tabanında oturma
  • Art arda 3 gün kilo kaybı veya vücut ağırlığının yüzde 10'unun kaybı

Göz yaralanması ya da tahrişi fark ettiğinizde de veterinerle aynı gün iletişime geçin. Acil durumda yola çıkmadan önce kliniği arayın, çünkü bazı acil merkezlerinde kuş deneyimli veteriner bulunmayabilir.

Veterinere gidene kadar neler yapılabilir?

Amaç kuşu sakin tutmak ve durumu kötüleştirmemektir:

  • Kuşu sıcak ve sessiz bir yerde tutun; elle tutmayı en aza indirin.
  • Yem ve suya kolay erişim sağlayın.
  • Ortam sıcaklığı çoğu hasta kuş için 27–29 °C olabilir; kuş hızlı solumaya ya da kanatlarını vücudundan uzak tutmaya başlarsa ısıyı düşürün.
  • Hasta kafesini termometreyle izleyin, ısı lambası kullanmayın; lamba deriyi yakabilir ve mukozaları kurutabilir.
  • Veterinere kuşun ne zamandır hasta göründüğünü, beslenmesini, kafesin bulunduğu ortamı ve varsa tartı kayıtlarını anlatın.

Evde yapılmaması gerekenler

  • Ev yapımı çözümler: Göz enfeksiyonu ya da yaralanması ev yapımı yöntemlerle tedavi edilmemelidir; neden bilinmeden uygulanan her şey durumu kötüleştirebilir.
  • Kuşa özel olmayan ilaçlar: Kuşa özel olarak reçete edilmemiş ilaçlar ve etkinliği kanıtlanmamış uygulamalar kullanılmamalıdır.
  • Antiseptikler: Klorheksidin tahriş edebileceği için göz yakınında kullanılmaz.
  • Zorla yedirme: Kuş yutamayacak kadar güçsüzse ağzına yiyecek ya da sıvı damlatılmaz.
  • Akar spreyleri: Mağazalarda satılan akar spreyleri knemidokoptik uyuzda genellikle etkili değildir.
  • Rastgele vitamin: A vitamini zehirlenmesine yol açabilir.

Veteriner göz damlası yazarsa şişenin ucunu göze, göz kapağına, kuşa veya başka bir yüzeye değdirmeyin. Serum fizyolojik ya da yapay gözyaşı gibi ürünler konusunda kaynaklar farklı öneriler verir; ne kullanacağınızı ve nasıl uygulayacağınızı veterinerle netleştirin.

Veteriner ne yapar?

Ayrıntılı bir göz muayenesinde odaklanmış ışık, büyütme ve floresein boyası kullanılır. Boya kornea yaralanmalarını ortaya çıkarır; gerekirse başka göz testlerine ya da kan testlerine başvurulur. Bakteriyel enfeksiyonda tedavi, enfeksiyonun yerine ve kültür ile antibiyotik duyarlılık testi sonuçlarına göre belirlenir.

Psittakoz şüphesinde ağız sürüntüsü ya da 3–5 günlük dönemde toplanan dışkı örnekleri kullanılabilir. Etken aralıklı saçıldığı için test bazı enfeksiyonları kaçırabilir. Pozitif antikor testi ise kuşun etkene maruz kaldığını gösterir, ancak tek başına aktif enfeksiyonu kanıtlamaz. Ağır ya da tedaviye yanıt vermeyen vakalarda kuş gözü konusunda deneyimli bir göz uzmanına sevk istenebilir.

İyileşme süreci

Altta yatan neden de tedavi edildiğinde konjonktivit için kaynakta tam iyileşme süresi 3–14 gün olarak verilir. Süre nedene ve şiddete göre değişir; sinüzit, beslenme eksikliği ya da bulaşıcı hastalık söz konusuysa daha uzun sürebilir.

Tedaviyi veterinerin söylediği süre boyunca sürdürmek ve kontrol randevusuna gitmek önemlidir. Göz düzelmiş gibi görünse bile ilacı erken bırakmak sorunun geri gelmesine yol açabilir.

Tekrarını önlemek için

Çeşitlendirilmiş, pelet ağırlıklı bir beslenme A vitamini eksikliği riskini azaltır. Kafesi temiz ve iyi havalandırılmış tutun, güçlü duman ile parfüm, temizlik spreyi gibi tahriş edicilerden uzak durun. Kafesin içini çırpınma sırasında kuşun çarpabileceği keskin ya da çıkıntılı eşyalardan arındırın.

Kuşu haftada bir gram hassasiyetli bir tartıyla tartmak ve davranış değişikliklerini not etmek, hastalığı geç fark etme sorununu azaltır.

Sık sorulan sorular

Muhabbet kuşunda göz akıntısı neden olur?

Konjonktivit, sinüzit, A vitamini eksikliği, yaralanma, tahriş edici kokular ile klamidiyoz ve mikoplazmoz gibi bulaşıcı hastalıklar başlıca nedenlerdir. Görünüşe bakarak kesin neden anlaşılamaz, veteriner muayenesi gerekir.

Göz akıntısı kendiliğinden geçer mi?

Beklemek riskli. Kuşlar hastalığı gizlediği için belirti görüldüğünde günlerdir ya da haftalardır hasta olabilir. Şişlik, kızarıklık, akıntı veya uzun süre kapalı göz için en kısa sürede veteriner önerilir.

Muhabbet kuşu gözünü neden kapalı tutar?

Ağrı, göz yaralanması, enfeksiyon ya da genel bir hastalık nedeniyle olabilir. Gözün uzun süre kapalı kalması ciddi belirtidir; halsizlik ya da tepkisizlik eşlik ediyorsa ağır hastalık düşünülür.

Göz çevresindeki şişlik sinüzit demek midir?

Tek başına değil. Sinüzit göz altında şişliğe yol açabilir, ama yaralanma, tümör, A vitamini eksikliği ve çeşitli enfeksiyonlar da aynı belirtiyi verebilir.

A vitamini eksikliği göz sorunlarına yol açar mı?

Evet. Ağırlıklı tohum ve kuruyemişle beslenen kuşlarda göz ve sinüs çevresinde şişlik, burun akıntısı ve hapşırma görülebilir. Ancak rastgele takviye zehirlenme yapabilir, takviyeyi veteriner belirlemelidir.

Göz akıntısına evde ne uygulanabilir?

Ev yapımı çözümlerden ve kuşa özel olmayan ilaçlardan kaçının. Veteriner onaylamadan göze bir şey damlatmayın. Serum fizyolojik ya da yapay gözyaşı konusunda veterinerin önerisini izleyin.

Göz akıntısı insana bulaşır mı?

Akıntının kendisi değil, ancak psittakoz gibi bazı nedenler kuruyan dışkı ve salgıların solunmasıyla insana geçebilir. Kafesi ıslak temizleyin, kuru süpürmeyin ve kuşa dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.

Konjonktivit ne kadar sürede iyileşir?

Altta yatan neden de tedavi edildiğinde kaynakta 3–14 gün belirtilir. Süre nedene ve şiddete göre değişir; sinüzit veya bulaşıcı hastalık varsa uzayabilir.

Kaynaklar

  1. Eye Disorders of Pet Birds — Merck Veterinary Manual
  2. Conjunctivitis in Birds — PetMD
  3. Nutritional Disorders of Pet Birds — Merck Veterinary Manual
  4. Avian First Aid — LafeberVet

İlgili yazılar