Muhabbet Kuşunda Gaga Uzaması ve Gaga Hastalıkları
Yazar BZCYayın: 4 dk okuma

Muhabbet kuşunda gaganın aşırı uzaması, şekil bozukluğu, renk değişimi ya da kabuklanma bir bakım sorunu olmaktan çok bir hastalık işareti olabilir. Bu yüzden gagayı evde kesmeyin, kuş hekimine gösterin.
Gagayı kaplayan keratin tabakası yaşam boyu büyür ve normalde yemek, sert şeyleri çiğneme ve kazıma sırasında aşınır. Dengeyi bozan şey çoğu zaman beslenme, parazit ya da bir iç hastalıktır.
Aşağıda gaga sorunlarının nedenlerini, belirtilerini, ne zaman acil olduğunu ve evde nelerden kaçınmanız gerektiğini bulacaksınız.
Normal gaga nasıl görünür?
Sağlıklı gaga simetriktir, pürüzsüzdür ve rengi değişmez. Hafif yüzeysel pullanma, gaga yenilenirken normal olabilir. Küçük yüzeysel parçalanmalar da kuş normal yiyip davranıyorsa olağan aşınma sayılabilir.
Normal görünümlü bir gaganın düzenli kesilmesi gerekli değildir ve önerilmez. Sürekli uzama, şekil bozukluğu ya da renk değişimi ise normal değildir.
Gaga neden aşırı uzar?
Aşırı uzama çoğu zaman yalnızca çiğneme yüzeyi eksikliğinden kaynaklanmaz. Olası nedenler şunlardır:
- Karaciğer hastalığı: Özellikle muhabbet kuşlarında gaga ve tırnakların fazla büyümesine eşlik edebilir.
- Akarlar: Pullu yüz akarı.
- Mantar enfeksiyonu
- Eski travma
- Tümör
- Genetik etkenler: Uygun besin ve oyuncak olsa bile gaga uzayabilir.
Uzama tek başına karaciğer hastalığı tanısı koydurmaz. Veteriner nedeni araştırmak için kan testi ve röntgen önerebilir.
Karaciğer hastalığı ve beslenme
Yalnızca yüksek yağlı tohumlarla beslenen muhabbet kuşlarında obezite ve yağlı karaciğer görülebilir. Tohum ağırlıklı beslenen, karaciğer hastalığı olan kuşlarda gaga örtüsü aşırı büyüyebilir ve tabakalar arasında kanama görülebilir. Bu durumda gagayı törpülemek geçici çözümdür, beslenmenin ve karaciğer hastalığının da ele alınması gerekir.
İleri karaciğer hastalığında ıslak dışkı, sarı ya da yeşile boyanmış üratlar, artmış susama ve şiş karın görülebilir.
Pullu yüz akarı
Pullu yüz hastalığına mikroskobik bir akar (Knemidokoptes) neden olur. Muhabbet kuşlarında yaygındır, diğer papağan türlerinde nadirdir. Genç kuşlarda daha sık görülür ama yetişkinleri de etkileyebilir.
- Ağız köşeleri, cere ve gaga çevresinde beyaz, gözenekli, bal peteği benzeri kabuklanma
- Göz çevresinde ve bacaklarda da benzer kabuklar
- Ağır vakada üst gaganın uzayıp şeklinin bozulması
Kaşıntı genellikle hafiftir ya da hiç yoktur, bu yüzden kaşınmaması hastalığı dışlamaz. Veteriner deri kazıntısını mikroskopla inceleyerek tanı koyar. Tedavi edilmezse şekil bozukluğu gelişebilir ve bu bozukluk akarlar yok edildikten sonra da kalabilir. Erken başvurmak bu yüzden önemlidir.
Çapraz ve makas gaga
Çapraz (makas) gagada üst ya da alt gaga yana sapar ve iki parça makas gibi birbirinin yanından geçer. Olası nedenler kalıtım, kuluçka sorunları, yetersiz beslenme, enfeksiyonlar ve travmadır.
Yavru papağanlarda bu eğrilik, büyüme ve normal gaga kullanımı sırasında uygulanan kuvvetlerle ilerleyebilir. Yavrularda erken fark edilen hafif vakalar düzeltilebilir, ağır şekil bozukluklarında gaga protezi gerekebilir. Düzeltme veteriner işidir.
Renk değişimi, çukurlaşma ve yumuşak gaga
- Gagada renk değişimi, küçük çukurlar, oluklar, kuruluk ya da pullanma enfeksiyon belirtisi olabilir.
- Yumuşak, şekilsiz, kırıntılı ya da renk değiştirmiş gaga yetersiz beslenmeyle ilişkili olabilir. Yalnızca tohumla beslenme protein, A vitamini, kalsiyum ve D3 bakımından yetersiz kalabilir.
- Gaga yanığında bölge başta kırmızı ve iltihaplı görünür, doku öldükçe siyahlaşıp kabuklanabilir.
- Cere üzerinde kalın kahverengi doku, erişkin dişi muhabbet kuşunda üreme hormonlarının uzun süre yüksek kalmasıyla ilişkili olabilir.
Gagada yavaş gelişen renk değişimi ya da çukurlaşma çoğunlukla acil değildir, ama kuş mümkün olan en kısa sürede veterinere gösterilmelidir.
Kırık, yara ve kanama: acil durumlar
Şu durumlarda hemen veterinere gidin:
- Gaga kanıyor ya da kuş çok ağrılı görünüyor
- Kuş yemek yemiyor
- Gagada açıkta kemik görülen kırık, büyük açık yara, yanık ya da gaganın yüzden ayrılması var
- Gaga sorununa ağızdan akıntı, zor nefes alma ya da yemde azalma eşlik ediyor
- Başka bir hayvanın saldırısı sonrası kuş normal görünse bile, küçük delici yaralar gözden kaçabilir
Hafif gaga kanamasında kanayan noktaya küçük bir bez ya da kâğıt havluyla basınç uygulanabilir. Devam eden kanama acildir. Kanama durmuş olsa bile pıhtıya dokunmayın ve kuşu en kısa sürede muayene ettirin.
Yetişkin kuşta keratin tabakası haftalar ya da aylar içinde yeniden büyür, ama alttaki hasarlı kemik yeniden büyümez.
Evde yapmayın
- Gagayı kesmeyin. Gaga ucundaki damar ve sinirler nedeniyle gereğinden kısa kesmek çok ağrılı olabilir, damarların yeri dışarıdan anlaşılamaz. Aşırı uzamış gagada damarlar daha ileri uzanabilir.
- Tırnak makası ya da tel kesici kullanmayın. Çatlamaya, yarılmaya ve ileride şekil bozukluğuna yol açabilir.
- Grit ya da çakıl vermeyin. Muhabbet kuşları tohum kabuğunu soyduğu için sindirim kumuna ihtiyaç duymaz. Fazlası sindirim sistemi tıkanmasına yol açabilir.
- Kendi başınıza vitamin ya da mineral vermeyin. Takviyeyi kuşa bakan bir veteriner belirler.
Nasıl önlenir?
- Beslenmeyi yalnızca tohuma dayandırmayın. Veterinerinizle dengeli bir düzen kurun.
- Kafese sepya ya da mineral blok koyun. Hem kalsiyum kaynağıdır hem gaganın aşınması için bir yüzeydir.
- Çiğneyebileceği güvenli oyuncaklar ve dallar sunun.
- Gagadaki büyüme hızı, renk, doku, simetri ya da biçim değişimini veterinere hemen bildirin.
- Kuş hekimine düzenli kontrol yaptırın. Papağanlar için 6 ay ile 1 yıl arası kontrol önerilir.
Sık sorulan sorular
Muhabbet kuşunda gaga neden uzar?
Karaciğer hastalığı, pullu yüz akarı, mantar enfeksiyonu, eski travma, tümör ve genetik etkenler neden olabilir. Yalnızca çiğneme yüzeyi eksikliğinden kaynaklanmaz, nedeni veteriner araştırır.
Muhabbet kuşunun gagası evde kesilir mi?
Hayır. Gaga ucundaki damar ve sinirler yüzünden kesim ağrıya, kanamaya ve kalıcı hasara yol açabilir. Gerekirse kesimi veteriner yapar.
Normal görünen gagayı düzenli kestirmek gerekir mi?
Hayır. Normal görünümlü bir gaganın rutin kesilmesi gerekli değildir ve önerilmez.
Pullu yüz akarı nasıl anlaşılır?
Ağız köşeleri, cere ve gaga çevresinde beyaz, gözenekli, bal peteği benzeri kabuklar görülür. Kaşıntı hafiftir ya da hiç olmayabilir. Tanıyı veteriner deri kazıntısıyla koyar.
Çapraz gaga nedir?
Üst ya da alt gaganın yana sapması ve iki parçanın makas gibi birbirinin yanından geçmesidir. Kalıtım, beslenme, enfeksiyon ve travma neden olabilir. Yavrularda erken fark edilirse düzeltilebilir.
Gaga renk değiştirirse ne anlama gelir?
Enfeksiyon ya da yetersiz beslenme belirtisi olabilir. Çukurlaşma, oluklanma, kuruluk ve pullanma da görülebilir. Acil olmayabilir ama kuş en kısa sürede veterinere gösterilmelidir.
Gaga kanıyorsa ne yapmalıyım?
Kanayan noktaya temiz bir bez ya da kâğıt havluyla hafifçe basınç uygulayın ve hemen veterinere gidin. Kanama durmuş olsa bile pıhtıya dokunmayın.
Sepya gaga için yararlı mı?
Evet. Sepya ya da mineral blok kalsiyum kaynağıdır ve gaganın aşınmasına yardım eden bir yüzey sunar.
Kaynaklar
- Beak and nail care in birds — VCA Animal Hospitals
- Broken and injured beak in birds — PetMD
- Skin and feather disorders of pet birds — Merck Veterinary Manual
- Overgrown beak in birds — PetMD
İlgili yazılar
Muhabbet Kuşunda Tümör, Lipom ve Guatr
Muhabbet kuşunda şişlik ve kitle: lipom, tümör ve guatrın farkı, belirtileri, teşhisi, tedavi seçenekleri ve evde yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Zehirlenme: Belirtiler ve İlk Yardım
Muhabbet kuşunda zehirlenme şüphesinde ilk adımlar, belirtiler, zehirli yiyecek, bitki ve dumanlar ile evde kesinlikle yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Nefes Darlığı ve Teflon Zehirlenmesi
Muhabbet kuşunda açık gagayla soluma ve kuyruk sallanması nefes darlığı belirtisidir. Teflon zehirlenmesi, diğer nedenler ve ilk yardım adımları.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Yumurta Sıkışması
Yumurta sıkışması dişi muhabbet kuşunda veteriner acilidir. Belirtileri, nedenleri, veteriner yolunda yapılacaklar ve evde yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma



