Muhabbet Kuşunda Tümör, Lipom ve Guatr
Yazar BZCYayın: 4 dk okuma

Muhabbet kuşunda fark ettiğiniz her şişlik tümör değildir, ama hiçbiri de kendi başına yorumlanmamalıdır. Yeni bir şişlik ya da kitle gördüğünüzde kuş hekimine gösterin.
En sık karşılaşılan üç durum lipom (iyi huylu yağ kitlesi), tümör ve guatr (tiroid büyümesi) olarak sayılabilir. Görünüşleri birbirine benzeyebilir, ayrımı ancak muayene yapar.
Aşağıda bu üç durumun farkını, belirtilerini, nasıl teşhis edildiğini ve ne yapılması gerektiğini bulacaksınız.
Her şişlik tümör müdür?
Hayır. Apse, granülom, batık tüy, kist, yara dokusu, büyümüş bir organ ya da dişi kuşta yumurta da şişlik gibi fark edilebilir. Fıtık da lipoma benzeyen bir kitle yapabilir. Görünüş tek başına kesin tanı vermez.
Tümör olması da kanser olduğu anlamına gelmez. Tümörlerin bir kısmı iyi huyludur. Kötü huylu olanlar çevre dokulara yayılabilir ya da başka bölgelere sıçrayabilir.
Tümörler her yaşta gelişebilir, ama orta yaşlı ve yaşlı kuşlarda daha sık görülür. Muhabbet kuşları yaşlandıkça diğer papağanlara göre daha yüksek oranda tümör geliştirme eğilimindedir.
Lipom
Lipom, yağ hücrelerinden oluşan iyi huylu bir tümördür. Muhabbet kuşlarında sık görülür. Genellikle göğüs kemiğinin ya da karnın üzerinde, derinin altında yumuşak ve soluk sarı bir şişlik olarak fark edilir. Vücudun başka yerlerinde de gelişebilir.
Neden oluşur?
Obezite, kötü beslenme, hipotiroidizm ve genetik etkenler lipomla ilişkilidir. Yağ oranı yüksek, yalnızca tohumdan oluşan beslenme hem obeziteye hem lipoma zemin hazırlar. Lipom özellikle fazla kilolu kuşlarda görülür.
Ne zaman sorun olur?
Lipom büyürse kuşun uçmasını ve tünekte durmasını zorlaştırabilir. Deri bütünlüğünü bozabilir. Küçükse ve kuşu rahatsız etmiyorsa çıkarılması her zaman gerekmez.
Dikkat: ksantom ve liposarkom
Ksantomlar da yağlı kitlelerdir, ama gerçek tümör sayılmazlar. Büyüdükçe ülserleşip kanayabilirler. Kötü huylu liposarkomlar ise sıradan lipomlardan daha sert olur ve daha hızlı büyür. Sertleşen ya da hızla büyüyen bir kitleyi beklemeden gösterin.
Guatr (tiroid büyümesi)
Guatr, boyundaki tiroid bezinin büyümesidir. İyot bakımından yetersiz, yalnızca tohumdan oluşan beslenme muhabbet kuşunda guatra yol açabilir. Sürekli iyot eksikliğinde bez, hormon üretimini sürdürmeye çalışırken hücrelerini çoğaltır ve büyür.
Belirtileri
- Ses değişikliği, sesin tizleşmesi
- Hırıltı, ıslık ya da tıklama benzeri solunum sesi
- Nefes alma güçlüğü
- Yem yerken ya da sonrasında yemi geri çıkarma, kusma
- Yutma güçlüğü ve kilo kaybı
- Ağır vakalarda boyunda dışarıdan görülen şişlik
Bu belirtiler büyüyen bezin soluk borusuna, ses organına ve yemek borusuna baskı yapmasından kaynaklanır. Bazı kaynaklar normal bir muhabbet kuşu tiroidini yaklaşık 2 mm, guatrda ise 10 mm'yi aşabilen büyüklükte tarif eder.
Neden acil olabilir?
Solunum yolunun tıkanması ya da geri çıkarılan yemin solunum yoluna kaçması ani ölüme yol açabilir. Bu yüzden nefes sesi, kusma ya da ses değişikliği olan kuşu geciktirmeyin.
Tümörle karıştırılabilir
Tiroid bölgesindeki tümörler guatrla aynı belirtileri verebilir. Kuşlarda tiroid tümörleri seyrek bildirilmiştir, ama olabilir. Yalnızca belirtilere bakarak ikisini ayırmak güvenilir değildir.
Teşhis nasıl konur?
Veteriner önce beslenme öyküsünü, belirtileri ve muayene bulgularını birlikte değerlendirir. Dışarıdan görülen bir kitlede ince iğne aspirasyonu, sitoloji ya da biyopsiyle örnek alabilir. Bazen iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu anlamak için dokunun patolojik incelenmesi gerekir.
İç organlardaki kitleler için duruma göre kan testi, röntgen, ultrason ya da bilgisayarlı tomografi kullanılır. Guatrda kan tiroksin düzeyi ölçülebilir, röntgende soluk borusunun yer değiştirdiği görülebilir. Lipoma benzeyen bir kitlede fıtığı dışlamak için örnek almadan veya ameliyattan önce röntgen istenebilir.
Tedavi seçenekleri
- Lipom: Erken saptanan birçok lipom, daha dengeli ve düşük yağlı bir beslenmeye yavaş geçişle küçülebilir ya da kaybolabilir. Hareketi engelliyorsa, denge sorunu yaratıyorsa ya da deriyi bozmuşsa ameliyat gerekebilir. Ameliyattan sonra yeniden büyüme mümkündür.
- Guatr: İyot eksikliğine bağlıysa iyot desteği ve besin açısından tam bir pelet beslenmeye geçiş kullanılır. Hafif vakalar bununla yönetilir, ağır vakalarda hastaneye yatış ve veteriner uygulamaları gerekebilir.
- Tümör: Konumuna, türüne ve kuşun genel durumuna göre ameliyat, kitleyi küçültme, kemoterapi ya da radyoterapi değerlendirilir. Başarı bu etkenlere göre değişir.
Evde yapılmaması gerekenler
- İyot takviyesini kendiliğinden vermeyin. Aşırı iyot da guatra, sinir sistemi belirtilerine ve ölüme yol açabilir. Doz ve süre veterinere aittir.
- Beslenmeyi aniden değiştirmeyin ve kuşu aç bırakmayın. Pelete geçiş stresi ve yem yememeyi azaltmak için haftalar ya da aylar içinde kademeli yapılır. Kuşu pelet yemeye zorlamak için aç bırakmak ölümle sonuçlanabilir.
- Hastalığı olan kuşta yem dönüşümünü kendi başınıza başlatmayın. Veteriner tedavisi görüyorsa onunla birlikte yapın.
- Yutamayacak kadar güçsüz kuşun ağzına yiyecek ya da sıvı damlatmayın. Zorla sıvı vermek boğulma ve aspirasyon pnömonisi riski taşır.
- Veteriner özellikle önermedikçe ilaç ya da başka bir tedavi vermeyin.
Ne zaman hemen veterinere gitmelisiniz?
- Açık ağızla soluma, her nefeste kuyruğun aşağı yukarı oynaması, hırıltı ya da tıklama sesi
- Tekrarlayan kusma ya da yem çıkarma. Bir kaynak kusma, yem çıkarma veya kursakta şişlik için en geç 12 saat içinde klinikle iletişime geçilmesini önerir.
- Boğulma ya da yemeyi güçleştiren bir durum
- Kafes tabanında kabarık oturma, aşırı halsizlik, tünekte duramama
Kuşlar hastalık belirtilerini uzun süre gizleyebilir. Aktivitenin azalması, daha fazla uyuma ya da ses çıkarmadaki değişiklik de erken uyarı olabilir.
Nasıl önlenir?
- Beslenmeyi yalnızca tohuma dayandırmayın. Tohum karışımı yağ yönünden yüksek ve iyot bakımından yetersiz olabilir.
- Kuşun kilosunu düzenli izleyin. Düzenli kontroller, kuşun normal ağırlığı gibi karşılaştırma bilgilerinin kaydedilmesini sağlar.
- Yılda en az bir ya da iki kez, çok genç ve çok yaşlı kuşlarda özellikle, kuş hekimine muayene yaptırın.
- Yeni fark edilen bir şişliği mümkün olduğunca erken gösterin. Erken muayene tedavi ya da ameliyat şansını artırır.
Sık sorulan sorular
Muhabbet kuşunda lipom nedir?
Yağ hücrelerinden oluşan iyi huylu bir tümördür. Genellikle göğüs kemiği ya da karın üzerinde, deri altında yumuşak ve soluk sarı bir şişlik olarak görülür.
Muhabbet kuşunda şişlik her zaman tümör müdür?
Hayır. Apse, granülom, batık tüy, kist, yara dokusu, büyümüş organ ve fıtık da şişlik yapabilir. Kesin ayrımı veteriner muayenesi yapar.
Lipom neden oluşur?
Obezite, kötü beslenme, hipotiroidizm ve genetik etkenlerle ilişkilidir. Yağlı, yalnızca tohumdan oluşan beslenme riski artırır.
Lipom kendiliğinden küçülür mü?
Erken saptanan birçok lipom, daha dengeli ve düşük yağlı beslenmeye yavaş geçişle küçülebilir ya da kaybolabilir. Beslenmeyi veteriner eşliğinde değiştirin.
Muhabbet kuşunda guatr nedir?
Tiroid bezinin büyümesidir. İyot bakımından yetersiz, yalnızca tohumdan oluşan beslenme muhabbet kuşunda guatra yol açabilir.
Guatr belirtileri nelerdir?
Ses değişikliği, hırıltı ya da tıklama sesi, nefes güçlüğü, yem geri çıkarma, kusma, yutma güçlüğü ve kilo kaybı. Ağır vakada boyunda şişlik görülür.
Guatra evde iyot verebilir miyim?
Hayır. Aşırı iyot da guatra, sinir sistemi belirtilerine ve ölüme yol açabilir. İyot takviyesi yalnızca veteriner yönlendirmesiyle verilmelidir.
Tümör teşhisi nasıl konur?
Veteriner muayene eder, gerekirse ince iğne aspirasyonu veya biyopsiyle örnek alır. İç kitleler için kan testi, röntgen, ultrason ya da tomografi kullanılabilir.
Kaynaklar
- Tumors in birds — VCA Canada
- Avian lipomas in pet birds — Unusual Pet Vets
- Goiter in animals — Merck Veterinary Manual
- Diagnosing endocrine disease in parrots — Vet Times
İlgili yazılar
Muhabbet Kuşunda Zehirlenme: Belirtiler ve İlk Yardım
Muhabbet kuşunda zehirlenme şüphesinde ilk adımlar, belirtiler, zehirli yiyecek, bitki ve dumanlar ile evde kesinlikle yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Nefes Darlığı ve Teflon Zehirlenmesi
Muhabbet kuşunda açık gagayla soluma ve kuyruk sallanması nefes darlığı belirtisidir. Teflon zehirlenmesi, diğer nedenler ve ilk yardım adımları.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Yumurta Sıkışması
Yumurta sıkışması dişi muhabbet kuşunda veteriner acilidir. Belirtileri, nedenleri, veteriner yolunda yapılacaklar ve evde yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşu Kusuyor: Nedenleri ve Ne Yapılmalı?
Muhabbet kuşunun yemi geri çıkarması kur davranışı ya da kusma olabilir. Ayrımı, olası nedenleri, acil belirtileri ve veteriner yolunda yapılacakları öğrenin.
· 4 dk okuma



