Muhabbet Kuşu Kusuyor: Nedenleri ve Ne Yapılmalı?
Yazar BZCYayın: 4 dk okuma

Muhabbet kuşunuz yiyeceği geri çıkarıyorsa önce bunun kur davranışı mı, hastalık mı olduğunu ayırın. Kuş yemi oyuncağına ya da aynaya sunuyor ve başka belirti yoksa genellikle sorun değildir. Başını iki yana sallayıp yemi etrafa saçıyorsa kusuyordur ve veteriner gerekir.
Tekrarlayan kusma küçük bir kuşu kısa sürede zayıflatır. Aşağıda ayrımı, olası nedenleri ve veteriner yolunda yapılacakları bulacaksınız.
Kusma mı, regürjitasyon mu?
Kuşlar iki farklı şekilde yiyecek geri çıkarır ve ikisi çok benzer görünür.
Regürjitasyon (kur davranışı): Muhabbet kuşu eş olarak gördüğü kuşa, insana, oyuncağa ya da aynaya yiyeceği sunmak için kursak içeriğini geri çıkarır. Bu genellikle başka hastalık belirtisiyle birlikte görülmez ve kuşun kilosu normaldir. Yine de regürjitasyon da bir hastalığın belirtisi olabilir, bu yüzden davranışın nedeninden emin değilseniz kuş veterinerine danışın.
Kusma: Genellikle daha şiddetlidir. Kuş başını iki yana sallar, yiyeceği ve sıvıyı kendi başına ve kafesin yanlarına saçar. Baş tüyleri mukusla yapışabilir, boyun pompalama hareketi görülebilir ve kafeste kusmuk birikir.
Ayrımı kesin yapmak zor
Baş sallama ve baş tüylerine yem bulaşması regürjitasyonda da görülebilir. Bu işaretler tek başına davranışsal durumla hastalığı kesin ayırmaz. Kafes duvarında ya da tabanında ya da baş ve yüz tüylerinde köpüklü, yapışkan, kısmen sindirilmiş yem bulunması kusma ya da regürjitasyon şüphesi uyandırır. Emin değilseniz kuş veterinerine danışın.
Kusmanın olası nedenleri
Mide mayası (megabakteri)
Macrorhabdus ornithogaster, eski adıyla megabakteri, aslında bir mayadır ve muhabbet kuşlarında kronik zayıflamayla ilişkilidir. Belirtileri sürekli kilo kaybı, yem çıkarma, halsizlik, ishal ve dışkıda sindirilmemiş yemdir. Bazı kuşlar iştah artışına rağmen kilo kaybeder ve tüyleri kabarık durur. Maya bezli mide duvarına yerleşip ülserleşmeye yol açabilir ve sindirimi bozar. Bazı kuşlar sümüksü tohum ya da kan kusabilir. Yakın temasla kuşlar arasında yayılır, bağışıklığı zayıf kuşlar daha yüksek risk altındadır.
Enfeksiyonlar
- Bakteriyel sindirim enfeksiyonları: Kusmaya sulu dışkı ve halsizlik eşlik edebilir.
- Trikomoniyaz: Yem çıkarmaya ağız ve kursakta beyazımsı lezyonlar ve kursakta mukus eşlik edebilir.
- Kandidiyaz: Kursağın boşalmasını geciktirerek yem çıkarmaya ve iştahsızlığa neden olabilir.
- Kursak enfeksiyonu: Sıvıyla dolu şiş bir kursak, yem çıkarma ve ağızdan ya da çıkarılan içerikten ekşi koku görülebilir. Sıvıyla şişmiş ve hareket belirtisi göstermeyen kursak acil müdahale gerektirir.
Kursak sorunları
Kursak besini geçici olarak depolar ve sindirim kanalına geçişini düzenler. Kursak staz denen durumda zamanında boşalmaz. Bu, enfeksiyon, tıkanıklık ya da başka bir hastalığın sonucu olabilir.
Yabancı cisim ve tıkanıklık
Yabancı cisimler, lifler ya da kafes altlığı kursakta ya da midede tıkanmaya yol açabilir. Kusma, durgunluk ve kilo kaybı görülür. Altlıkta talaş, kum ve benzeri parçalar bu riski artırır. Kafes tabanında gazete ya da kâğıt havlu kullanmak daha güvenlidir.
Zehirlenme ve ağır metal
Kurşun, çinko, pestisit ve bazı ilaçlarla zehirlenmede kusma ya da regürjitasyona halsizlik, anormal dışkı ve bazen sinir sistemi belirtileri eşlik eder. Çinko zehirlenmesinde iştahsızlık, halsizlik, regürjitasyon, aşırı su içme ve idrar artışı görülebilir. Kurşun içerebilen ev eşyaları arasında bazı oyuncaklar, takılar, ayna arkalıkları ve perde ağırlıkları vardır. Zehirlenmeden şüpheleniyorsanız veterinere giderken olası maddenin ambalajını, bitkinin adını ya da maddenin fotoğrafını götürün.
Yumurta sıkışması
Yumurta sıkışması yem çıkarmanın olası nedenlerinden biridir ve acildir. Işaretleri ıkınma, kafes tabanında durma ve karında şişliktir. Dişi kuşlar erkekle temas etmeden de yumurtlayabilir, bu yüzden erkek bulunmaması bu olasılığı dışlamaz. Küçük kuşlar sıkışan yumurtanın dolaşıma ve solunum yollarına yaptığı baskı nedeniyle birkaç saat içinde ölebilir. Yumurtayı elle çıkarmaya çalışmayın, merhem ya da yağ uygulamayın, hemen veteriner arayın.
Ne zaman acil?
Şunlardan biri varsa beklemeyin:
- Tekrarlayan ya da şiddetli kusma
- Nefes güçlüğü ya da açık ağızla soluma
- Tüneyememe, kabarık ve halsiz duruş
- Nöbet
- Yemeyi ya da içmeyi bırakma
- Zehirlenme şüphesi
- Dişide ıkınma, karın şişliği, kafes tabanında durma
Küçük kuşlarda hızlı metabolizma nedeniyle iştah azalması kısa sürede ciddi enerji açığına yol açar. Kusmayla aşırı yem ve su kaybı kısa sürede açlığa ve ağır dehidrasyona neden olabilir. Kritik derecede halsiz ya da kusan kuşlar hastaneye yatırılmayı gerektirebilir.
Veteriner yolunda ve beklerken
Yapılacaklar:
- Sessiz ve sıcak tutun. Hasta kuşu sessiz bir ortamda tutun ve mümkün olduğunca az elinize alın. Çoğu hasta kuş için ortam sıcaklığı 27–29 °C olmalıdır. Kuş hızlı solumaya ya da kanatlarını gövdesinden uzak tutmaya başlarsa ortam fazla sıcaktır, sıcaklığı düşürün.
- Yem ve suyu yakına koyun. Kolay erişilebilir yerde olsun.
- Ayırın. Birden fazla kuşunuz varsa hasta kuşu ayrı bir odaya alın. Bulaşma riskini azaltır, yediğini ve dışkısını izlemenizi kolaylaştırır.
- Not alın. Belirtilerin başlangıcını, kusmayı, dışkı değişikliklerini ve olası kimyasal ya da bitki temasını yazın.
Yapılmayacaklar:
- Zorla yem ya da sıvı vermeyin. Kusan ya da çok güçsüz bir kuşa eğitimsiz biçimde zorla yem ya da sıvı vermek solunum yoluna kaçmasına neden olabilir. Yutamayacak kadar güçsüz kuşun ağzına yiyecek ya da sıvı damlatmayın.
- İlaç vermeyin. Yem çıkaran kuşa ağızdan ilaç vermek tehlikelidir. İlaçlar yalnızca veterinerin yönlendirmesiyle uygulanmalıdır. Özellikle reçete edilmemiş ilaçları ve ev tedavilerini vermeyin.
- Ertesi günü beklemeyin.
Veteriner ne yapar?
Veteriner yem çıkarmanın nedenini araştırmak için duruma göre kursak ve dışkı incelemesi, kan testi ya da tıkanıklığı değerlendiren röntgen önerebilir. Ağır hasta kuşlarda dehidrasyon görülür. Sıvı açığının durumuna göre ağızdan, deri altından ya da damar yoluyla sıvı tedavisi planlanabilir.
Özet
- Yemi oyuncağa ya da aynaya sunmak kur davranışıdır. Başı iki yana sallayıp yemi saçmak kusmadır.
- Tekrarlayan kusma acildir. Mide mayası, enfeksiyonlar, kursak sorunları, yabancı cisim, zehirlenme ve yumurta sıkışması olası nedenlerdir.
- Kuşu sessiz, sıcak ve sakin tutun. Zorla yem, sıvı ya da ilaç vermeyin.
- Veterinere belirtilerin başlangıcını ve olası kimyasal teması anlatın.
Sık sorulan sorular
Muhabbet kuşu kusuyor mu, kur mu yapıyor nasıl anlaşılır?
Kur davranışında kuş yemi oyuncağa, aynaya ya da eşe sunar ve genelde başka belirti yoktur. Kusmada kuş başını iki yana sallayıp yemi kafese ve başına saçar, baş tüyleri yapışır.
Muhabbet kuşu neden kusar?
Mide mayası, bakteriyel ve mantar enfeksiyonları, kursak sorunları, yabancı cisim ya da tıkanıklık, kurşun ve çinko gibi zehirlenmeler ve yumurta sıkışması olası nedenlerdir.
Kur davranışındaki regürjitasyon zararlı mı?
Tek başına genellikle sorun değildir. Ancak regürjitasyon hastalık belirtisi de olabilir, nedenden emin değilseniz kuş veterinerine danışın.
Mide mayası (megabakteri) nedir?
Macrorhabdus ornithogaster adlı bir mayadır. Kilo kaybı, yem çıkarma, halsizlik, ishal ve dışkıda sindirilmemiş yem yapabilir. Yakın temasla yayılır.
Ne zaman acil veterinere gitmeliyim?
Tekrarlayan ya da şiddetli kusma, nefes güçlüğü, tüneyememe, nöbet, yem ve su reddi, zehirlenme şüphesi ya da dişide ıkınma ve karın şişliği varsa.
Kusan kuşa zorla su ya da yem verilir mi?
Hayır. Yutamayacak kadar güçsüz kuşa zorla yem ya da sıvı vermek solunum yoluna kaçmasına neden olabilir.
Kusan kuşa evde ilaç verilir mi?
Hayır. Yem çıkaran kuşa ağızdan ilaç vermek tehlikelidir. İlaçlar yalnızca veterinerin yönlendirmesiyle verilmelidir.
Veterinere gitmeden önce ne yapmalıyım?
Kuşu sessiz ve sıcak (yaklaşık 27–29 °C) tutun, yem ve suyu yakına koyun, belirtilerin başlangıcını, kusmayı, dışkıyı ve olası kimyasal teması not edin.
Kaynaklar
- Regurgitation in birds — Tree of Life Exotic Pet Medical Center
- Differential diagnoses for regurgitation in pet birds — Merck Veterinary Manual
- Nursing care for sick pet birds — VCA Animal Hospitals
- Signs of illness in companion birds — Association of Avian Veterinarians
İlgili yazılar
Muhabbet Kuşunda Zehirlenme: Belirtiler ve İlk Yardım
Muhabbet kuşunda zehirlenme şüphesinde ilk adımlar, belirtiler, zehirli yiyecek, bitki ve dumanlar ile evde kesinlikle yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Nefes Darlığı ve Teflon Zehirlenmesi
Muhabbet kuşunda açık gagayla soluma ve kuyruk sallanması nefes darlığı belirtisidir. Teflon zehirlenmesi, diğer nedenler ve ilk yardım adımları.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Yumurta Sıkışması
Yumurta sıkışması dişi muhabbet kuşunda veteriner acilidir. Belirtileri, nedenleri, veteriner yolunda yapılacaklar ve evde yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Dışkı Rengi ve İshal
Muhabbet kuşunun normal dışkısı üç bölümlüdür. Dışkı rengi değişimlerinin anlamı, gerçek ishal ile fazla idrar farkı, kanlı dışkı ve ne zaman veterinere gidileceği.
· 5 dk okuma



