Muhabbet Kuşunda Dışkı Rengi ve İshal
Yazar BZCYayın: Son güncelleme: 5 dk okuma

Muhabbet kuşunun dışkısı üç bölümden oluşur ve her bölümün rengi ayrı şey söyler. Normal dışkıda yeşil ya da kahverengi şekilli katı kısım, beyaz ya da bej ürat ve berrak, sulu idrar bulunur. Rengin değişmesi her zaman hastalık demek değildir, yediği yem ve meyve dışkıyı boyayabilir. Ama dışkıda kan, sindirilmemiş tohum, sarı ya da yeşil ürat ve kıvamı bozulmuş dışkı veterinere gitmek için nedendir. Aşağıda normal dışkıyı, renk değişimlerinin anlamını, ishal ile fazla idrar farkını ve ne zaman acil olduğunu bulabilirsiniz.
Normal dışkı nasıl görünür?
Kuşlarda sindirim, idrar ve üreme yolları kloaka adı verilen ortak bir bölmeye açılır, bu yüzden her şey tek bir dışkıda birlikte çıkar. Normal dışkı üç bölümden oluşur:
- Katı dışkı: Bağırsaktan gelir, şekilli ve homojendir. Rengi yeşil ya da kahverengidir.
- Ürat: Böbreklerin ürünüdür, beyaz ya da bej, macun kıvamındadır. Katı dışkının üzerinde ya da onunla karışmış hâlde görülür.
- İdrar: Berrak ve sudur. Taze dışkının çevresinde görülür.
Muhabbet kuşları gibi kurak bölge kökenli kuşların dışkısı, daha fazla sulu besin tüketen tropikal türlerinkinden genellikle daha küçük ve kurudur. Çoğu kuş yaklaşık 20–30 dakikada bir dışkılar. Stres, hastalık ve dışkıyı tutma alışkanlığı bu sıklığı değiştirebilir. Yumurtlama dönemindeki dişiler dışkıyı biriktirip bir defada çıkarabildiği için normalden büyük dışkı yapabilir.
Rengi yem belirler: kaygılanmadan önce bakın
Katı kısmın rengi beslenmeye göre değişir:
- Çoğunlukla tohum yiyen kuşta katı dışkı yeşil, pelet yiyende kahverengi olabilir.
- Kırmızı ya da turuncu renkli peletler katı dışkıyı kırmızımsı ya da turuncu yapabilir.
- Yaban mersini yenince dışkı kısa süreliğine mavi ya da mor görünebilir.
- Yüksek doz B vitamini takviyesi alan muhabbet kuşunda idrar bölümü sarımsı görünebilir.
Bir renk değişimi gördüğünüzde önce son 24 saatte ne yediğini ve hangi takviyeyi verdiğinizi düşünün.
Renk değişimleri ne anlama gelir?
Ürat (beyaz kısım)
Normal ürat beyaz ya da bejdir. Renk değişimi anormal bir bulgudur:
- Sarı ya da yeşil ürat: Karaciğer sorununa işaret edebilir, ama renk tek başına tanı koydurmaz. Sarı ürat iştahsızlık ya da karaciğerle ilişkili bilirubin fazlalığıyla da görülebilir. Normalde beyaz ve hafif nemli olan üratın yeşile dönmesi safra pigmentlerinin dışkıdan ürata geçmesiyle ilişkili olabilir. Yeşil ya da sarı ürat veteriner değerlendirmesi gerektirir.
- Pembe ya da kırmızı ürat: Kan ya da hemoglobin içerebilir ve böbrek hastalığıyla ilişkili olabilir.
Kırmızı, koyu kahverengi ve siyah dışkı
Kırmızımsı ya da koyu kahverengiden siyaha uzanan dışkı, pancar gibi yakın zamanda yenmiş bir besinle açıklanamıyorsa kan içerebilir ve hızla değerlendirilmelidir. Siyah ve katran kıvamındaki dışkı (melena) sindirim sisteminde değişime uğramış kan içerir. Mide-bağırsak ülseri ya da ileri karaciğer hastalığı gibi durumlarda görülür ve derhal veteriner değerlendirmesi gerektirir.
Dışkıdaki kan kloakadan, sindirim sisteminden ya da idrar ve üreme yollarından gelebilir. Neden yabancı cisim yutulması, üreme sistemi hastalığı, kloaka iltihabı ya da mide-bağırsak iltihabı olabilir.
Yeşil ve yapışkan dışkı
Yeterince yemeyen muhabbet kuşları, idrar bölümü neredeyse normal renkteyken yeşil ve yapışkan dışkı çıkarabilir. Bu durumda az yemenin nedeni araştırılmalıdır. Kuş yeterince yemediğinde katı dışkı miktarı da azalır, azalan dışkı iştahsızlık açısından araştırılmalıdır.
Sindirilmemiş tohum
Dışkıda sindirilmemiş tohum ya da başka yiyecek görülmesi anormaldir. Sindirim bozukluğuna ya da besinin sindirim kanalından hızlı geçmesine işaret edebilir. Muhabbet kuşunda ciddi sindirim bozukluğu ya da kuş mide mayası enfeksiyonu olasılığı nedeniyle hızlı veteriner değerlendirmesi gerekir. Kilo kaybı da eşlik ediyorsa bu daha da önemlidir.
İshal mi, fazla idrar mı?
Bunu ayırt etmek en önemli adımdır, çünkü ikisi aynı görünebilir ama anlamları farklıdır.
| Gerçek ishal | Fazla idrar (poliüri) | |
|---|---|---|
| Katı kısım | şeklini kaybeder, lapa ya da yarı sıvı olur | şekilli kalır |
| Sıvı | dışkıyla karışık | katı dışkının çevresinde berrak sıvı artar |
- Fazla idrar çoğu zaman zararsızdır. Çok miktarda sulu meyve ve sebze ya da fazla su içmek idrarı artırır. Heyecan ve korku da geçici idrar artışına yol açar. Bu yüzden klinik yolculuğunda çıkan tek bir sulu dışkıyı evdeki örneklerle birlikte değerlendirin.
- Ne zaman sorun: Son 24 saatte çok az meyve tüketmiş kuşta fazla idrar böbrek hastalığına işaret edebilir. Çinko gibi bazı toksinler böbreklere zarar verir ve fazla idrar ilk belirtilerden biri olabilir.
- Gerçek ishal ya da dışkıdaki herhangi bir anormallik 24 saatten uzun sürerse kuşu mümkün olan en kısa sürede veterinere götürün. İshal ya da aşırı idrar görürseniz aynı gün veterinerle iletişime geçmek daha güvenlidir.
Kloaka çevresi
Kloaka çevresi normalde temiz kalır. Çevresindeki tüylerin dışkıyla kirlenmesi ishalin ya da kuşun dışkıyı düzgün çıkaramayacak kadar güçsüz olmasının işareti olabilir. İdrar yollarıyla ilgili bir sorun da olabilir. Kloaka çevresindeki tüylere dışkı yapışması ya da dışkı kıvamının değişmesi veterinere hemen danışılacak bir bulgudur.
Ne zaman acil?
- Kan: Dışkıda ya da kloakadan gelen kan acil durumdur. Kuş halsiz ve tepkisizse ya da kafes tabanında yatıyorsa hemen veterinere götürün.
- Ikınma: Dışkı ya da yumurta çıkarmak için ıkınma görülürse derhal veterinerle iletişime geçin.
- Miktar: Dışkı miktarında ya da sıklığında belirgin azalma ciddi bir belirti olabilir.
- Eşlik eden belirtiler: Dışkı değişikliğine kabarma, iştahsızlık, halsizlik, kafes tabanında oturma ya da solunum güçlüğü eşlik ediyorsa hemen veterinere gidin.
Kuşlar hastalığı gizler. Görünür belirtiler ortaya çıktığında hastalık günlerdir ya da haftalardır sürüyor olabilir.
Dışkıyı nasıl izlersiniz?
- Beyaz kâğıt serin. Kafes tabanına beyaz kâğıt, kâğıt havlu ya da gazete serip her gün değiştirin. Dışkının sayısını, miktarını, rengini, şeklini ve kokusunu günlük gözleyebilirsiniz.
- 24 saatlik birikime bakın. Son 24 saatte biriken dışkıları incelemek, yalnızca yolculuk ya da muayene sırasında çıkan stres dışkısına bakmaktan daha fazla bilgi verir.
- Kayıt tutun. Rengi ve kıvamı yem ya da takviye değişikliğiyle birlikte not edin.
- Fotoğraf çekin. Alışılmadık dışkının fotoğrafı veteriner değerlendirmesine yardımcı olur.
Veteriner için örnek
- Kâğıt: Son dışkıların görüldüğü kafes kâğıdından bir kısmını yanınızda götürün. Taze dışkı örneği plastik torbada da götürülebilir.
- Taze örnek: Tünek altına streç film serip birkaç taze dışkı toplayabilirsiniz. Örnekleri filme katlayıp kliniğe götürülene kadar buzdolabında tutun.
- Önceden sorun: Hareketli protozoonların incelenmesi için dışkının çıkarıldıktan sonraki 10–15 dakika içinde mikroskopla değerlendirilmesi gerekebilir. Örnekleme yöntemini veterinerle önceden görüşün.
Özet
- Normal dışkı üç bölümlüdür: şekilli yeşil/kahverengi katı kısım, beyaz ya da bej ürat, berrak idrar.
- Rengi yem ve meyve değiştirebilir. Sarı ya da yeşil ürat, kan, siyah dışkı ve sindirilmemiş tohum anormaldir.
- Gerçek ishalde katı kısım şeklini kaybeder. Sadece sıvı artıyorsa çoğu zaman fazla idrardır.
- Anormallik 24 saatten uzun sürerse bekleme. Kan ve ıkınma acildir.
- Beyaz kâğıtla her gün izleyin ve örnek götürün.
Sık sorulan sorular
Muhabbet kuşunun normal dışkısı nasıl olur?
Üç bölümden oluşur: yeşil ya da kahverengi şekilli katı kısım, beyaz ya da bej ürat ve berrak idrar. Rengi yeme göre değişebilir.
Dışkı rengi neden değişir?
Çoğunlukla yem belirler: tohum yiyen kuşta yeşil, pelet yiyende kahverengi olur. Renkli peletler ve yaban mersini gibi besinler de dışkıyı boyayabilir.
Sarı ya da yeşil ürat ne anlama gelir?
Karaciğer sorununa işaret edebilir ama renk tek başına tanı koydurmaz. Veteriner değerlendirmesi gerekir.
Siyah ya da kanlı dışkı tehlikeli mi?
Evet. Pancar gibi bir besinle açıklanamıyorsa kan içerebilir. Siyah, katran kıvamındaki dışkı sindirim sisteminde değişime uğramış kan demektir ve derhal veteriner gerektirir.
İshal ile fazla idrar nasıl ayırt edilir?
Gerçek ishalde katı kısım şeklini kaybedip lapa ya da yarı sıvı olur. Katı kısım şekilli kalıp çevresindeki berrak sıvı artıyorsa bu fazla idrardır.
Sulu dışkı hep hastalık mı?
Hayır. Çok sulu meyve ve sebze, fazla su, heyecan ve korku geçici idrar artışına yol açabilir. Ama son 24 saatte az meyve yenmesine rağmen fazla idrar varsa böbrek hastalığı olabilir.
Dışkıda tohum görünmesi normal mi?
Hayır. Sindirilmemiş tohum anormaldir ve sindirim bozukluğu ya da mide mayası olasılığı nedeniyle hızlı veteriner değerlendirmesi gerekir.
Ne zaman veterinere gitmeliyim?
Anormal dışkı ya da ishal 24 saatten uzun sürerse. Kan, ıkınma, dışkı miktarında belirgin azalma ya da kabarma, halsizlik, solunum güçlüğü eşlik ediyorsa hemen.
Kaynaklar
- Abnormal droppings in birds — VCA Animal Hospitals
- What droppings tell you — Birds Online
- General husbandry of caged birds — Purdue University College of Veterinary Medicine
- Signs of illness in companion birds — Association of Avian Veterinarians
İlgili yazılar
Muhabbet Kuşunda Zehirlenme: Belirtiler ve İlk Yardım
Muhabbet kuşunda zehirlenme şüphesinde ilk adımlar, belirtiler, zehirli yiyecek, bitki ve dumanlar ile evde kesinlikle yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Nefes Darlığı ve Teflon Zehirlenmesi
Muhabbet kuşunda açık gagayla soluma ve kuyruk sallanması nefes darlığı belirtisidir. Teflon zehirlenmesi, diğer nedenler ve ilk yardım adımları.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşunda Yumurta Sıkışması
Yumurta sıkışması dişi muhabbet kuşunda veteriner acilidir. Belirtileri, nedenleri, veteriner yolunda yapılacaklar ve evde yapılmaması gerekenler.
· 4 dk okuma
Muhabbet Kuşu Kusuyor: Nedenleri ve Ne Yapılmalı?
Muhabbet kuşunun yemi geri çıkarması kur davranışı ya da kusma olabilir. Ayrımı, olası nedenleri, acil belirtileri ve veteriner yolunda yapılacakları öğrenin.
· 4 dk okuma



